Πανηγυρικός 25ης Μαρτίου 2013 που εκφωνήθηκε στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου Λεβαδείας

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ

Πανηγυρικός

25ης Μαρτίου

που εκφωνήθηκε

στον Μητροπολιτικό Ναό Λεβαδείας

Σεβασμιώτατε,

Κύριε Γενικέ,

Κύριε Αντιπεριφερειάρχα,

Κύριοι Βουλευτές,

Κύριε Δήμαρχε,

Κύριοι Εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων & των Σωμάτων Ασφαλείας,

Κυρίες, κύριοι και αγαπητά μου παιδιά,

 

     Είθε να είναι πολλά τα χρόνια που θα γιορτάζουμε όσους με μεγαλοσύνη προέκριναν να ζήσουν μιας ώρας μόνο ελεύθερη ζωή,  κληροδοτώντας στους επιγόνους τους το έσχατο αγαθό της ανεξαρτησίας, που εταύτισαν με την ίδια τους την ύπαρξη, αν εμβαθύνουμε στο αντιθετικό ζεύγος «Ελευθερία, δηλ. ζωή, ή Θάνατος».

      Διττή η σημερινή εορτή, γεμάτη ιερούς συμβολισμούς και ζωογόνα παραγγέλματα εθνικής και θρησκευτικής αναβάπτισης, από το μήνυμα του Αρχαγγέλου ότι η Παρθένος θα ενσαρκώσει το Λόγο του Θεού έως το κάλεσμα του Παλαιών Πατρών Γερμανού για εθνεγερσία μέσα σε κείνο τον πολυαίωνο  ζόφο της σκλαβιάς.

    Σήμερα μέσα στην ψυχή μου αντιβοά η ιστορία και πασχίζω να αφουγκραστώ  τις επιταγές των προγόνων προς τον κάθε έναν από εμάς, όπως παραδίνονται στην Ασκητική του Καζαντζάκη: «Τέλεψε το έργο μας, τέλεψε το έργο μας! Μέρα νύχτα μπαινοβγαίνουμε στο κορμί σου και φωνάζουμε. Όχι, δε φύγαμε, δεν ξεκορμίσαμε από σένα, δεν κατεβήκαμε στη γης. Μέσα από τα σωθικά σου ξακλουθούμε τον αγώνα. Λύτρωσέ μας

      Δανείστηκα τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη, για να ξεκινήσω, καθώς μέσα σε λίγες γραμμές πύκνωσε ένα χρέος απέναντι στο παρελθόν μας,  που απλώς  ζητά να το αντιμετωπίζουμε ως παρόν. Οι μεγάλοι αγώνες ενός έθνους ανοίγουν την κοίτη για να κυλήσει η ελεύθερη βούληση και τα οράματά του σε μια ροή αέναη, που απαιτεί το μόχθο όχι μόνο των πρωτεργατών αλλά και των μετέπειτα γενεών. Χρέος μας, λοιπόν, η παράδοση, όχι βέβαια η στατική και μουσειακή αλλά η δυναμική και τελεσφόρα, που ανακαινίζει στο τώρα την  ουσία του χτες. Κι αυτό γιατί το παρελθόν δεν είναι αναπαυτήριο της μνήμης αλλά εφαλτήριο της προόδου, που γονιμοποιεί το παρόν και θεμελιώνει το μέλλον, δίνοντας προτάσεις και προοπτικές ζωής.

         Αυτήν την παράδοση σπεύδουν πάντα να την διατηρήσουν οι λαοί είτε από ένστικτο είτε από καλλιέργεια, κι αυτό γιατί η παράδοση είναι πνευματικός σύνδεσμος για τα ανθρώπινα σύνολα, είναι αιτία και μέσο για την εθνική αυθυπαρξία.  Στο ιστορικό γίγνεσθαι  εμφανίστηκαν λαοί με αξιόλογη παράδοση και πολιτισμό, οι οποίοι όμως συν τω χρόνω χάθηκαν ή αφομοιώθηκαν.

         Αν όμως εμείς σήμερα, την ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και 192 χρόνια μετά την έναρξη της Μεγάλης Επανάστασης, στεκόμαστε μέσα στον Ιερό τούτο χριστιανικό ναό, ομιλώντας την Ελληνική γλώσσα και έχοντας συναίσθηση της εθνικής μας ιδιαιτερότητας, αυτό το χρωστάμε στους αγνούς αγωνιστές του 1821. Θα τους μνημονεύσω, γιατί η γεμάτη από ωφέλιμο φορτίο μνήμη, δίνει τη δυνατότητα να αποταμιεύουμε την εμπειρία και να την εξαργυρώνουμε σε καιρούς χαλεπούς:

     Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Μάρκος Μπότσαρης, Δημήτρης Παπαφλέσσας, Κωνσταντίνος Κανάρης, Ανδρέας Μιαούλης, Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένους. Κι επικεντρώνοντας τη ματιά στη Στερεά Ελλάδα, θα κατονομάσουμε τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, τον Αθανάσιο Διάκο, τον Επίσκοπο Σαλώνων και Δεσφίνης Ησαΐα, τον Βασίλειο Μπούσγο κι όλους τους άλλους άδολους αλλά ανώνυμους επαναστάτες, που η θυσία τους δεν αξιώθηκε να καταγραφεί στις χρυσές δέλτους της Ιστορίας.

     Η Ελληνική Επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το σπουδαιότερο ιστορικό γεγονός της Νεώτερης Ελλάδας, δεν ήταν συμπτωματική ούτε αμεθόδευτη. Αντίθετα, ήταν φυσικό απότοκο  των συνθηκών που οδήγησαν στην υλική και ιδεολογική ανακαίνιση του ελληνισμού, παροικιακού  μα και υπόδουλου, συνθήκες που συνδυάστηκαν με κάποια συμπτώματα εξασθένησης της  κραταιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας,  αλλά και με τα σπέρματα του φιλελευθερισμού, με τα οποία είχε μπολιάσει η Γαλλική Επανάσταση την Ευρώπη.

        Από το 1453, όταν «Εάλω η Πόλις» ως το «Ελευθερία ή Θάνατος» του Παλαιών Πατρών Γερμανού ο ελληνισμός ζούσε μέσα από τους αδούλωτους κλέφτες, την εκκλησιαστική παρηγορία, τους Δασκάλους του Γένους, το δημοτικό τραγούδι, τους απανταχού Φιλέλληνες και τους Ομογενείς της Διασποράς. Τον αγώνα της Παλιγγενεσίας προπαρασκεύασε πνευματικά ο ιεροδιδάσκαλος Κοσμάς ο Αιτωλός με την ίδρυση 100 και πλέον σχολείων, τον πυροδότησαν ο πολιτικοί οραματισμοί του εθνομάρτυρα Ρήγα Φεραίου και τον προετοίμασε στρατιωτικά η Φιλική Εταιρεία. Έτσι, εκδηλώθηκαν τα πρώτα σκιρτήματα του εθνικού κινήματος, που έμελλε να καταλήξει στην ανάδειξη ενός ανεξάρτητου, αν και αυστηρά περιορισμένου εδαφικά κράτους, στο 1830, το οποίο, ας υπογραμμιστεί εδώ, ήταν το πρώτο εθνικό κράτος στην ως τότε αυτοκρατορική Ευρώπη.

      Η δεκαετία 1821 — 1830 είναι γεμάτη από ηρωικές πράξεις, υπερβάσεις ατομικές και συλλογικές, εντυπωσιακά πολεμικά επιτεύγματα, σε πείσμα της αριθμητικής υστέρησης και της εξαθλίωσης των Ελλήνων. Αλλά και τα πολιτικά επιτεύγματα δεν είναι λιγότερο εντυπωσιακά. Ο λαός πολεμά και θεσμοθετεί, ψηφίζει επαναστατικά Συντάγματα προσηλωμένα σε δημοκρατικά και φιλελεύθερα ιδεώδη. Κι όλα  αυτά σε μια εποχή όπου την Ευρώπη σκιάζει η Ιερή Συμμαχία των Ελέω Θεού μοναρχών, που εχθρεύονται ως απειλή για τη Βασιλεία κάθε επαναστατική αναμόχλευση των λαών.

       Παρά τις αντιξοότητες όμως η Επανάσταση εξαπλώνεται, διαχέει πόθους κι υποσχέσεις ελευθερίας στους υπόδουλους. Ωστόσο, η εμφύλια διαμάχη διαβρώνει την εξέλιξη του Αγώνα κι ανακόπτει τη μεγαλειώδη πορεία του. Η Επανάσταση απειλείται εκ των ένδον, γιατί βαίνει παράλληλα προς την ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ επανάσταση του Ελληνισμού, που πασχίζει να σπάσει τα δεσμά των Κοτζαμπάσηδων και να εξοντώσει τις νοσηρές νοοτροπίες του τοπικισμού και του ραγιαδισμού. Έπρεπε, λοιπόν, να συνθέσουν πρώτα οι Έλληνες ένα ενιαίο όραμα και να μεταβούν από το ΕΓΩ στο ΕΜΕΙΣ, κατά τα λόγια του Στρατηγού Μακρυγιάννη. «Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία» καθώς είναι πάνω απ’ όλα ψυχικό αγώνισμα κι έπειτα εξωστρεφής διεκδίκηση.

        Στέκομαι σήμερα εδώ ανάμεσα σας και πλάι στους αριστούχους μαθητές μας, που με τις επιδόσεις μα κυρίως με το ήθος τους ανυψώνουν την ελληνική σημαία και μαζί το ελληνικό φρόνημα. Νιώθω πιεστική την ευθύνη να επικαιροποιήσω το

μήνυμα του Αγώνα για Ανεξαρτησία και Εθνικό Αυτοπροσδιορισμό, ανταποκρινόμενη στα βουβά ερωτηματικά αυτών των παιδιών, που αξιώνομαι καθημερινά μέσα στο σχολείο την αύρα του ευγενικού  πνεύματός τους.

      Το μήνυμα, λοιπόν, που κομίζει η Επανάσταση λαμβάνει επιτακτικό νόημα και νέα διάσταση σήμερα, όπου η χώρα μας μέσα στους διεθνείς κόλπους σύρεται και διασύρεται. Αυτό το νόημα επιθυμώ να κοινωνήσω μαζί σας και κυρίως με τους νέους, που επιζητούν να πιστέψουν στον Ελληνισμό όχι σαν μια ξεθωριασμένη ιδέα αλλά σαν ουσία ζωής. Ελληνισμός δεν είναι κάτι που το σπουδάζεις αλλά το ζεις. Ελληνισμός σημαίνει Υπερηφάνεια και πάνω από όλα Ευθύνη.

      Και σε αυτό το σημείο ξαναστοχάζομαι τα λόγια του αδικοχαμένου Ίωνα Δραγούμη : «Τα έθνη δεν αξίζουν μόνο με το να μένουν έθνη, αν δεν είναι συνάμα και ζύμη για τη δημιουργία πολιτισμών και ξεχωριστών ανθρώπων. Δε βρίσκουν όλα τα έθνη το προζύμι που χρειάζεται, για να ζωντανέψουν έναν πολιτισμό δικό τους. Μα οι Έλληνες, που δε χάθηκαν ποτέ από το πρόσωπο της γης και διατήρησαν το εγώ τους το εθνικό πάντα, όσο και να έσμιξαν με άλλες φυλές, οι Έλληνες, που φάνηκαν άξιοι να δημιουργούν καταποδιαστά πολιτισμούς από τότε που φανερώθηκαν σαν έθνος ανάμεσα στα  έθνη, θα είναι ικανοί να ξαναδημιουργήσουν ένα δικό τους καινούργιο πολιτισμό.  Τι εμποδίζει τους Έλληνες τους τωρινούς να κουνηθούν σαν έθνος και να δημιουργήσουν; Αυτό – ό,τι κι αν είναι –πρέπει να λείψει από τη μέση…

     Τι είναι τάχα αυτό που έχει μουδιάσει τη δημιουργικότητά μας κι έχει περισφίξει τον παλμό της  ελληνικότητάς μας;   Είμαστε ένας λαός με παλικαρίσια ψυχή, που κράτησε τα βαθιά κοιτάσματα της μνήμης του και σε καιρούς ακμής  και σε αιώνες διωγμών κι άδειων λόγων. Τώρα που ο τριγυρινός  μας κόσμος, απορούσε ο Γιώργος Σεφέρης, μοιάζει να θέλει να μας κάνει τρόφιμους ενός οικουμενικού πανδοχείου , θα την απαρνηθούμε τάχα αυτή τη μνήμη; Θα το παραδεχτούμε τάχα να γίνουμε απόκληροι; Κι απαντούσε ο ίδιος: δε γυρεύω μήτε το σταμάτημα, μήτε το γύρισμα προς τα πίσω  ̇ γυρεύω το νου, την  ευαισθησία και το κουράγιο των ανθρώπων που προχωρούν εμπρός…

         Ας αποκτήσουμε πάλι αίσθηση προοπτικής και πάνω απ΄ όλα κατάφαση της εθνικής μας ιδιοσυστασίας. Δε χρειαζόμαστε όπως εκείνα τα χρόνια φιλέλληνες, για την εθνική μας σωτηρία. Χρειαζόμαστε να νιώσουμε πριν απ’ όλα Έλληνες. Χρειαζόμαστε να επαναφέρουμε στη συλλογική συνείδηση ιδεώδη ηρωικά. Είναι η ώρα να εγκολπωθούμε ξανά τον Ελληνισμό και να ανακαινίσουμε τις αξίες του: την Αγωνιστικότητα, τη Λεβεντιά και το Φιλότιμο, τη Συλλογικότητα, την Πνευματική Εγρήγορση και την Ηθική Ευθύνη.

     Χρειάζεται υγιής πατριωτισμός  και περιφρούρηση του νεοελληνικού πολιτισμού και του ήθους που αυτός παρήγε. Απαιτείται η πνοή της νιότης, για να έχουμε αυτοδύναμη οικονομική ανάπτυξη και σθένος απέναντι στους πανίσχυρους σήμερα εταίρους μας. Θέλει, για να κλείσω με την πολύτιμη διαίσθηση του Οδυσσέα Ελύτη, μελτέμι γερό, γεννημένο στην Τήνο, που να’ ρθει με την ευχή της Παναγίας και να καθαρίσει τον τόπο απ’ όλων των λογιώ της Τουρκιάς και της γηραιάς Ευρώπης τα απομεινάρια.

Κατερίνα Δημόκα, Φιλόλογος

Facebooktwitter

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://www.imtl.gr/?p=10192